Anasayfa > 2018 > Ocak

VARLIK VE ANLATI (8)

Panteizm Şimdiye kadar söylediklerimizden de anlaşılacağı üzere İbrahimi dinlerin Ortodoks mezhepleriyle Tasavvuf ve Hinduizm arasındaki temel fark, tek kelimeyle bu ikisinin de İbrahimi dinlerin Ortodoks mezheplerinden farklı olarak panteist bir anlayış içermesidir. Burada şunu da belirtmek isterim ki Tasavvuf içinde yer alan Mevlana ve Şems gibi pek çok düşünürün İbrahimi dinlerin

Devamı

VARLIK VE ANLATI (7)

Hinduizm ve Tasavvuf Buraya kadar Hinduizm ve İbrahimi dinler arasındaki benzerliklere dikkat çektik. Gelgelelim Hinduizmle asıl benzerlik İslam’ın özgün bir yorumu olan Tasavvufla arasında olan benzerliktir. Tasavvuf her ne kadar İslam’ın içinden çıkmış ve onun bir yorumu olsa da Sunni İslam’dan bir hayli uzaklaşmış, denebilir ki asıl yayılma ve genişleme alanını

Devamı

VARLIK VE ANLATI (6)

Artık ‘arkhe’ ve Atman’ın benzerliğinden bahsettiğimiz bu büyük parantezi kapatarak konumuza kaldığımız yerden devam edebiliriz. Hinduizmin, İbrahimi dinlerle benzerliklerinden bahsederken sanıldığının aksine monoteist özellikler barındırdığını söylüyorduk. Şimdi yine kaynak metnimiz Upanişadlarda bu monoteistik söylemleri izini sürmeye devam edelim: “ ‘Size bir sorumuz daha olacak: Agni, Vayu, Aditya, Zaman, Soluk, Yiyecek, Brahma,

Devamı

VARLIK VE ANLATI (5)

Atman ve Arkhe Buna rağmen Upanişadlara dikkatle baktığımızda Atman’ın İlkçağ filozoflarının arkhe olarak düşündükleri çoğu şeyle özdeşleştirilebildiği görülür ve Atman da Arkhe gibi bütün diğer varlıkların kendisinden meydana geldiği özdür. Bu durum Çhandogya Upani-şaddaki şu sembolik anlatımda ifadesini bulmaktadır: “Sevgili oğlum, tıpkı çamurdan yapılmış türlü türlü cisimler gibi, cisimlerin adları değişik

Devamı

VARLIK VE ANLATI (4)

İbrahimi Dinler ve Hinduizm  İbrahimi dinler ve Hinduizm arasındaki farklara geçmeden önce bunlar arasındaki benzerlikler üzerinde duralım. Öncelikle belirtmek gerekir ki Hinduizm “sadece tek bir dinin geçerli olmadığı, bütün dinlerin Tanrı’ya ulaşmada çeşitli yollar olarak kabul edilmeleri gerektiği” düsturuyla diğer dinlerle uzlaşıma açık bir öğreti olma özelliği taşımaktadır. Tarihin de bize

Devamı

VARLIK VE ANLATI (3)

B. İbrahimi Anlatı İbrahimi anlatıyı soruşturmamız bağlamında ele almaya geçmeden önce diğer dini anlatılar içinde neden sadece İbrahimi anlatının soruşturmamız açısından bu kadar önemli olduğunu açıklamamız gerekmektedir. Bunun sebebini açıklamak için diğer dini anlatılar ile İbrahimi anlatı arasındaki farklara ve benzerliklere olabildiğinde kısa değinmek gerekiyor. ‘Olabildiğince kısa’ diyorum çünkü din kavramı

Devamı

VARLIK VE ANLATI (2)

Edebi Anlatı  Öykü, roman gibi edebi anlatıların genellikle belirli bir kurgusu vardır. Yani olaylar belirli bir biçimde birbiriyle bağlantılı bir şekilde gelişir. Genellikle olaylar belli bir konu (ana tema) etrafında gelişir. Bu gelişim esnasında çoğu zaman olaylar belli bir mekâna ve zamana sıkıştırılmıştır; yazarın anlatmak istediği konunun dışında kalan unsur

Devamı

VARLIK VE ANLATI (1)

Burada kendimize şu soruyu soralım: bir tasarım bize nasıl bir şey anlatabilir ya da soruyu başka bir biçimde sorarsak ne tür tasarımlar bize bir şeyler anlatabilir? Bu sorunun cevabı şudur: Birincileyin, bir tasarımın bize bir şey anlatabilmesi için ya bizzat onun kendisinin bir çeşit yapıt yani anlatı olması gerekir ya

Devamı

“HAYATIN ANLAMI NEDİR?” SORUSU (2)

HAYAT  Öncelikle ‘hayatın anlamı nedir?’ sorusunun öznel bir soru olduğunu kabul edelim çünkü hayat hakkındaki izlenimlerimizin yegâne kaynağı öznenin kendisidir ve özneden yola çıkmadan genel bir hayat fikrine ulaşmak mümkün görünmüyor. Burada kılavuz olarak alacağım filozof Wittgenstein olacak. Wittgenstein’ ın ilk dönem düşünceleri ve özellikle Tractatus’unun bu konuda çok ufuk açıcı

Devamı